Gereedschap voor je Mac (Mac OS 10.10 Yosemite / 10.11 El Capitan)

Een programma/App opstarten (laatste update: 01-05-2016)
Dit kun je op 4 verschillende manieren doen.
1. Klik op het icoontje in het Dock
2. Ga in de Finder naar de map Programma’s. Dubbelklik op de naam van het Programma.
3. Zoek het programma met behulp van Spotlight, het vergrootglasje rechtsboven. Meer over Spotlight verderop in dit hoofdstuk.
Trackpad gebruikers:
4. Start het lanceerplatform, oftewel Launchpad, zwiep door de pagina's om het icoontje van je App te vinden.
Je vindt Launchpad in je Dock.

NB: Launchpad (geïnspireerd op de iPhone en iPad), is gemaakt voor gebruik met een Trackpad, maar het werkt ook met een muis. Naast een snelle zwieper met je muis kun je ook op de kleine witte rondjes klikken (midden onderin) om van pagina te wisselen.

Hoe kom ik aan programma’s voor mijn Mac?
Mac OS X maakt het je heel gemakkelijk met de App Store: een directe link naar een betrouwbare virtuele winkel waar je software kunt kopen en downloaden. Je vind de App Store in het Apple Menu en in je Dock. Een programma halen via de App Store is erg simpel en installatie gaat vanzelf.






NB: je moet wel online zijn, anders doet ie het niet.


Andere bronnen dan de App Store

Niet alle ontwikkelaars verkopen via de App Store. Een betrouwbare website voor het downloaden van software is bijvoorbeeld Macupdate.com.
WAARSCHUWING
Wees voorzichtig met het binnenhalen van software via dubieuze bronnen als:
reclame op websites of via Usenet / Bittorrent.
Je weet nooit of deze software koosjer is! Meer over foute software in hoofdstuk Veiligheid.

Installeren of kopiëren

Programma’s kun je meestal gewoon naar je harde schijf kopiëren. Dit doe je door het betreffende bestand te slepen en op de map Programma’s los te laten: oftewel ’sleur ende pleur’.
Soms moet je een programma echter installeren. Dit betekent dat het programma op meerdere plekken dingen aan je Mac moet toevoegen. Er staat dan vaak ‘Installer’ of ‘.pkg’ achter de naam. Je start een Installer door op het icoontje te dubbelklikken. Volg vervolgens de aanwijzingen op je scherm.
NB: Houd je beheerders-wachtwoord bij de hand!

Verpakken, uitpakken en inpakken

Sommige programma’s zijn speciaal verpakt (.dmg) en worden na uitpakken (gaat automatisch na dubbelklikken) een zgn. Schijfkopie (Disc iMaGe). Dit is een virtuele harde schijf waar het programma of Installer op staat.
Deze virtuele schijf werkt net als een echte. Hij verschijnt in je Navigatiekolom onder APPARATEN en je moet ‘m na gebruik uitwerpen.

WAARSCHUWING
Let op je Systeem versie!
Zie je leuke software, let erop dat deze geschikt is voor jouw Mac OS X versie.
Software uit de App Store is altijd OK. Ze weten daar precies wat jouw Mac draait.

Hoe weet ik dan wat voor systeem ik draai?

Ga naar het Apple Menu en kies ‘Over deze Mac’. Hier zie je je systeemversie.

=>

Een voorbeeld van software downloaden en installeren: de App Store
MacMiep let op de centen, dus we downloaden een gratis programmaatje.
We downloaden hier Mactracker, een app waarin alle Macs die ooit gemaakt zijn, zijn terug te vinden. Houd je Apple ID bij de hand!

1. Tik de naam van het programma in het zoekvenster rechtsboven



2. Klik op de downloadknop (hier 'gratis')



3. Klik dan nogmaals, nu op 'Installeer app'. Dit is om per ongeluk klikken en downloaden te voorkomen.



4. Log in met je Apple ID.
Ja, dat moet óók met gratis appjes. Heb je er nog geen, klik dan op 'Nieuwe Apple ID'

Nu zal de Mac het programma gaan installeren. Afhankelijk van de grootte en de snelheid van je internet zal dat korter of langer duren.

En daar staat het nieuwe programma al, in de map Programma's:



Ook in Launchpad kun je 'm zien staan:

Nu kun de de hele geschiedenis van de Apple bekijken!



NB: Desgewenst sleur ende pleur je het programma ook in het Dock of in de Navigatiekolom. Kies zelf maar wat je het fijnste vindt om mee te werken. Er zijn meer wegen naar Rome op een Mac.

FILMPJE: De App Store



Een voorbeeld van software downloaden zonder de App Store: Google Chrome

1. Download het programma.



Het komt als .dmg in je map Downloads terecht.



2. Dubbelklik op de .dmg om deze te openen.



Er verschijnt onder APPARATEN een virtuele schijf in de Navigatiekolom:



3. Op deze schijf staat het programma. Sleep het naar de map Programma’s om het te kopiëren.





4. Chrome verschijnt in de map Programma's:



Klaar!

NB: De virtuele schijf heb je nu niet meer nodig. Uitwerpen maar.


Programma opstarten

Dubbelklik op het programma om het op te starten.

Programma in Dock zetten
Vergeet niet om het programma ook in je Dock te sleur- ende pleuren!



Open na inloggen
Ben je van plan om altijd van Chrome gebruik te gaan maken? Rechts-klik dan op het Dock-icoontje en kies 'Open na inloggen'.



Waarschuwing bij gedownload programma
Heb je zoals ook hier bij Google Chrome een programma gedownload van het internet, dan krijg je als je het voor het eerst opstart nog een waarschuwing:



Dit is om te controleren dat je niet per ongeluk iets hebt gedownload wat je helemaal niet had gewild.

FILMPJE: Programma downloaden en installeren


Installers
Werken met installers gaat min of meer vanzelf. Hier installeren we Flash. Flash download als .dmg. in je Downloadsmap. Dubbelklik om de schijf te openen:



Klik weer om de installer te starten en volg de aanwijzingen op je scherm. MacMiep heeft als voorbeeld Adobe's Flash Player genomen, te vinden via Adobe.com.


Een waarschuwing ter voorkoming van per ongeluk software downloaden en installeren volgt:



Houd je beheerders-wachtwoord bij de hand!





NB: Flash is nog steeds behoorlijk onmisbaar. Veel online filmpjes zijn in Flash. Helaas heeft Flash inmiddels een slechte naam opgebouwd qua veiligheid. Regelmatig komen er updates om lekken te dichten. Sterker nog, als je Flash is verouderd, kun je 'm niet meer gebruiken (in Safari).
Je vindt de instellingen voor Flash-updates in Systeemvoorkeuren => Flash, tabblad Updates.



Meer hierover in Hoofdstuk Veiligheid.


Herstarten
Sommige software moet diep in het systeem dingen toevoegen en verlangt een Herstart nadien. Doe dit ook meteen!

Updaten
Makers van software proberen hun product voortdurend te verbeteren. Door middel van updates vernieuw je de software op je Mac. Updates vind je in de App Store onder Updates.



Programma's die niet in de App Store te krijgen zijn, hebben hun eigen methodes. Meestal gaat het automatisch en krijg je vanzelf een melding dat er een update is. Je kunt ook zelf controleren, bijvoorbeeld hier in VLC (Video LAN Client).



SWITCH-TIP
Punt EXE
In Windows heeft een programma de extensie .EXE (‘executabele’) achter haar naam. Deze extensie zul je op de Mac niet tegenkomen. Zo’n programma draait niet op de Mac, tenzij je Windows installeert. Zie hiervoor hoofdstuk Switchen.


TIP
Geen programma aanwezig dat het bestand kan openen

Je hebt een bestand, maar geen enkel programma op je Mac kan het openen.
Dat is lastig. Maar er is een oplossing.
Rechts-klik op het bestandje en kies Open met => App Store... Nou gaat je Mac zoeken in de App Store naar een programma die dit bestand wél kan openen:



TIP
Iets van het ene naar het andere programma brengen

Met ‘Knippen en Plakken’ uit het menu Wijzig,
oftewel Command-C, Command-V, kopieer je zaken van de ene naar de andere plek binnen een document of binnen een programma.
Maar wist je dat je dit ook kunt gebruiken tussen verschillende programma’s? Het hangt een beetje van het soort programma af of het werkt, maar je kunt het altijd proberen.
Sleur ende pleur
Wat ook vaak werkt is gewoon ‘Sleur ende Pleur’. Dus gewoon iets selecteren en verslepen naar de plek waar je het hebben wil. Probeer!

TIP
Van programma naar programma en terug huppelen
Snel switchen tussen programma’s: Command-Tab
Trackpad-gebruikers kunnen ‘zwiepen’ met drie vingers.




Een printer installeren

Mac OS X komt standaard meteen flinke lading printer-drivers (besturingsprogramma’s). om een printer te installeren, ga je naar Systeemvoorkeuren => Printers en Scanners. Klik op het + symbooltje om je printer toe te voegen.



Kies de juiste printer in het Toevoegen venster en dan Voeg toe.



NB: Staat je printer er niet tussen, dan zul je de meegeleverde (of gedownloade) driver moeten installeren. Daarna kun je bovenstaande herhalen.

Hoe print ik een document?

Printen vind je onder het kopje Archief (File) als 'Druk af...' (Print).




TIP
Universele PDF-bestanden maken
Soms heb je iets gemaakt in een programma dat iemand anders niet heeft en je wilt het bestand toch uitwisselen. Wat je dan kunt doen is door middel van een printopdracht de Mac een pdf-bestand te laten maken. PDF (Portable Document File) is zo ingeburgerd op iedere computer, dat het overal ter wereld te lezen is.

Wat moet je doen

Doe alsof je wilt printen en kies Druk af.. uit het Archief menu. Selecteer echter Bewaar als PDF in plaats van Druk af. Deze pdf kun je vervolgens versturen om te worden geopend op iedere computer met Adobe Acrobat Reader aan boord. Rechtstreeks een PDF e-mailen kan trouwens ook.



CD’s of DVD's branden (voor wie dat nog doet)
Cd’s branden is geïntegreerd in Mac OS X. Er is geen apart programma voor. Zodra je een leeg schijfje in de speler stopt, reageert de Finder met de vraag wat je met de lege cd/dvd wilt doen. Wil je alleen data branden, dan kies je als Taak: Open Finder.



Stop een lege cd of dvd in de gleuf van je Mac.
Als je Open Finder kiest, komt er dan een cd-icoontje in de Navigatiekolom te staan, waarop je je te branden data sleept.





Klik voor je gaat branden op de lege cd in de Navigatiekolom om te controleren wat je erop gezet hebt:




Wanneer je dan op het nucleaire icoontje klikt, zal de Finder vragen of je de cd wilt branden. Simpel!
Na het branden zal de Mac de schijf controleren op fouten. In de begintijd van branden wilde het namelijk nog wel eens misgaan door slechte schijfjes.

Voorkeuren voor cd’s en dvd’s
In Systeemvoorkeuren => Cd’s en dvd’s vind je de instellingen voor het branden en lezen van deze optische schijfjes.



NB: Je kunt ook vanuit diverse programma’s je werk op cd branden. Bijvoorbeeld vanuit iPhoto voor foto’s, iTunes voor muziek, iMovie of iDvd voor films. Ook in het Hulpprogramma Schijfhulpprogramma kun je branden.
NB2: er is ook third-party software te krijgen, bijvoorbeeld Toast Titanium en het gratis Burn
.


Spotlight: snelzoeken

Mac OS X zoekmachine heet Spotlight en vindt in real-time (terwijl je tikt) bestanden op naam én inhoud. Dit werkt razendsnel!
Spotlight is direct te benaderen via het vergrootglas-icoontje in de rechterbovenhoek van je scherm.



Klik erop en midden in je scherm* verschijnt het zoekveld:

*
nieuw in Yosemite

Maak er gebruik van!!





Zoeken in een Finder-venster

Ook in elk Finder-venster kun je zoeken met Spotlight techniek. Gebruik de Zoek-balk om je resultaten te verfijnen.



Sneltoets Spotlight:
Command + Spatie

NB: Gebruikers van sommige Adobe programma's zullen soms in de knoop komen met Adobe's sneltoetsen voor vergroten. MacMiep drukt daarom altijd eerst de spatie-toets in.

TIP
Waar mag Spotlight zoeken?
In Systeemvoorkeuren => Spotlight vind je de voorkeuren.
Bij Privacy kun je desgewenst aangeven welke mappen Spotlight moet overslaan.



TIP
Specifieker zoeken met Spotlight

Door “AND”(en), “OR”(of ) en “NOT”(niet) in een zoekopdracht op te nemen, kun je heel specifiek zoeken. Je kunt zoeken naar exacte zinsneden (door aanhalingstekens te gebruiken) en naar onderdelen voor of na een bepaalde datum door de symbolen > (groter dan)
en < (kleiner dan) te gebruiken.

TIP
Rechtstreeks zoeken met Google/DuckDuckGo/Bing*
Je kunt vanuit de Finder, en ook wel in sommige programma's rechtstreeks zoeken met Google. Je selecteert eerst het woord waar je meer van wilt weten en doet een rechts-klik. Er verschijnt een snelmenu dat onder andere aanbiedt 'Zoek met Google':



Safari zal nu automatisch openen en automatisch het te zoeken woord invullen bij Google en die laat je de zoekresultaten dan zien.
*NB: heb je in Safari een andere zoekmachine gekozen, dan zoekt ie met die



Het werkt bijvoorbeeld ook in het programma Teksteditor:



NB: Wanneer je kiest voor 'zoek 'woord' op", zal de Mac contact leggen met online encyclopedie Wikipedia:



En het resultaat als een pop-upje laten zien:



Bewaren: hoe en wat.
Wanneer je wat gemaakt hebt in een programma wil je dat meestal graag bewaren.
Het Bewaar (‘Save’) commando vind je onder het Archief (‘File’) menu. In ieder programma vind je het op dezelfde plek.



Voorbeeld van het bewaren van een bestand
We bewaren hier een tekstbestand, gemaakt in het programma Teksteditor. Deze eenvoudige tekstverwerker wordt standaard meegeleverd met Mac OS X. Het kan o.a. Word (.doc) bestanden openen en bewaren.



Finder-structuur ook tijdens bewaren te gebruiken
Klap het menu Bewaar als open met het blauwe vierkantje. Zo kom je in eenzelfde structuur terecht als de Finder-vensters hebben, inclusief de Navigatiekolom. Je kunt hierbij ook kiezen uit Lijst- of Kolommenweergave.



Een andere versie bewaren
Kies Dupliceer uit het Archief menu.
Kies daarna Bewaar om het nieuwe document een naam te geven.

Bewaar als...
Houdt de Option (Alt) toets ingedrukt en ga met je muis naar het Archief menu. Er zal nu een extra menu-item verschijnen: 'Bewaar als...'



Automatische bewaarfunctie

Wanneer je ook Time Machine gebruikt, zal Lion automatisch een aantal versies van het document waar je aan werkt bewaren. Meer over Time Machine in hoofdstuk Problemen => Time Machine.



Disclaimer: MacMiep is onafhankelijk. Dit houdt in dat ze zich niet laat betalen voor positieve of negatieve verhalen op deze website. Ze schrijft wat ze zelf vindt, op basis van 25+ jaar Mac-ervaring.