Mijn Mac doet raar, wat nu?

Er gaat iets mis, wat nu?
Als een Mac niet werkt, is de eerste stap: bepalen of het een software- of hardwareprobleem is. In het eerste geval zijn er ergens wat bits en bytes (daar bestaat computerdata uit) in de war. Dit kun je zelf herstellen. Software problemen vallen daarom ook niet onder de garantie.
In het tweede geval is er in de machine fysiek iets kapot. Dat is een klusje voor de Apple techneut.
In het subhoofdstuk Hardware Problemen (rechts) vind je echter wel hardware-gerelateerde zaken die je zelf kunt doen.



Software of hardware?
Wees gerust: 99 van de 100 keer is het een softwareprobleem. Apple maakt betrouwbare machines. Ga daar dus van uit en denk niet meteen dat je Mac stuk is. Begin ook met de meest simpele oplossing: Occam's Razor.
NB: soms kan de grens tussen hard- en software problemen worden overschreden. Slecht RAM (werkgeheugen) kan daarvan de boosdoener zijn. Meestal kom je daar snel achter nadat je nieuw geheugen hebt geplaatst.

Maar eerst de belangrijkste tip van allemaal, bestemd voor iedere computergebruiker (ongeacht welk besturingssysteem):

> MAAK REGELMATIG EEN BACKUP! <



Hoe dan?
Reservekopieën maken kan heel gemakkelijk met Time Machine. Backuppen gaat volledig automatisch en heel simpel met een externe harde schijf. MacMiep adviseert je daarom dringend om een externe harde schijf aan te schaffen. Die vind je tegenwoordig zelfs bij de supermarkt, dus excuses bestaan niet meer. En in ieder geval -tig goedkoper dan professionele data-recovery en nog goedkoper dan het duurste van allemaal: ergernis....



Voorkom problemen: blijf up-to-date
Belangrijk is dat je de App Store zijn werk laat doen. Die controleert dagelijks of er updates zijn.
Op de achtergrond worden belangrijke systeem- en programmaupdates gedownload. Hier merk je weinig van. Je krijgt vanzelf een melding dat er een update is. Je kunt ook kiezen voor volautomatisch updaten.
Je vindt de instellingen van de automatische updates in Systeemvoorkeuren => App Store:





Ik ben mijn inlogwachtwoord kwijt

Wanneer je tijdens het inloggen 3x het foute wachtwoord gebruikt, zal macOS je gaan vragen naar je Apple ID. Hiermee kun je je accountwachtwoord veranderen. Het is dus slim om je Apple ID ook te onthouden*.
MAAR:
*Zorg wel dat je deze ooit hebt gekoppeld aan je account (zoals is uitgelegd in hoofdstuk De Gebruiker).
Anders werkt het niet!




Ben je alles vergeten, dan zul je met je Mac en originele aankoopbon naar een Apple Store moeten (dat is dus niet je dealer). Informeer eerst of ze je kunnen helpen!

WAARSCHUWING
*Schrijf al je wachtwoorden ergens op!


Help mijn cd is opgegeten (ouderwets)
Krijg je met geen mogelijkheid de cd er weer uit, ook niet met bovenstaande tip, herstart dan de machine en houdt de muisknop ingedrukt tijdens het opstarten.
NB: Ook bestaat er een terminal commando voor: zie daarvoor het hoofdstuk Switchen => UNIX


TIP
Logbestanden bekijken
UNIX, de basis die zich in macOS onder de motorkap bevindt, houdt de gebeurtenissen binnen het systeem keurig in de gaten. Je kunt deze 'logbestanden' bekijken in het hulpprogramma Console:



De meeste dingen zullen je niks zeggen, maar wellicht kun je aan de hand van het tijdstip uitvinden wat de boosdoener is geweest, door dan de term te Google'en op internet.
Of je gaat naar een forum als MacFreak.nl voor hulp en advies van mede Maccers.

Help mijn Mac doet moeilijk!
Systeemcrashes zijn een zeldzaamheid onder OS X. Wat kan gebeuren is, dat er eens een programma helemaal niet meer reageert (bijvoorbeeld door een eeuwig draaiende strandbal). Je kunt het geforceerd stoppen door in het Apple menu Forceer Stop te kiezen (Command+Alt+Esc).
Ja dat zijn drie toetsen tegelijk.

=>

Herstarten

Een simpele Herstart kan wonderen doen. Ook in het Apple menu te vinden (samen met 'Forceer Stop').




Voorkeuren weggooien
Soms blijft een programma raar doen, ook na opnieuw opstarten. Wat je dan kunt doen is de zgn. Voorkeuren ('Preferences') van dat programma weggooien en daarna de Mac te herstarten.
Ieder programma bewaart deze bij het afsluiten en opent ze weer bij het opstarten. Staan er fouten in, dan zal ook na een herstart dezelfde fout optreden. Sluit het programma af, gooi ze weg en start weer op.

NB: Een herstart is helaas nodig vanaf macOS 10.9 Mavericks, MacMiep heeft geen idee waarom Apple dat heeft veranderd.
Ze vindt het een stomme, tijdrovende maatregel, 't lijkt nu wel Windows! :(


De map Preferences

Deze vind je in de map Bibliotheek in je Thuismap, echter met een addertje onder het gras:
De map Bibliotheekmap is standaard verborgen.
Je kunt 'm bereiken met een trucje:
Houdt de Alt (Option) toets ingedrukt en ga in de Finder via het menu Ga naar Bibliotheek.



De map Bibliotheek
Er opent een nieuw Finder-venster met de Bibliotheek map in beeld. Je moet daaruit de map Preferences hebben.



Voorkeuren hebben .plist achter hun naam staan. Even zoeken naar de juiste.
Hier in beeld die van Adobe Photoshop:



Sleur ende pleur nu 'voorkeur.plist' naar je Bureaublad.
Herstart de Mac en test of de problemen verholpen zijn.
Is dat zo, dan kun je het voorkeurs-bestandje definitief weggooien.

Werkt het niet, of zijn de instelligen van je progamma verkloot, zet het bestandje dan terug en overschrijf de nieuwe.

Findervoorkeuren
Indien je Finder of je Dock moeilijk doet, kun je die voorkeuren ook weggooien.
Herstart de Mac nadien om te kijken of je aktie succes heeft gehad.

Let op: Het is zo dat, wanneer je bijvoorbeeld je Dock-voorkeuren weggooit, je opnieuw je eigen dingen in het Dock moet zetten na inloggen. Sommige programma’s bewaren ook hun serienummers erin. Dit is wellicht ook de reden dat Apple de Bieb-map heeft verborgen. Je kunt dus daarom beter de voorkeuren niet meteen weggooien, maar even naar je Bureaublad verplaatsen. Zo kun je de originele altijd terugzetten.




Herinstallatie van een programma dat moeilijk doet

Mocht het na het weggooien van haar voorkeuren toch niet lukken met een individueel programma, dan kun je besluiten het opnieuw te installeren.
Maak indien aanwezig eerst gebruik van een un-installer (door nette programmeurs bijgeleverd programmaatje om de software compleet van je Mac te verwijderen). Anders 'sleur ende pleur' je het programma en - belangrijk - haar voorkeuren zelf weg.

Misschien heb je een update nodig?
Let ook eens op de versie van het programma dat je gebruikt. Wellicht helpt een update (of upgrade) de problemen het hoofd te bieden. Bezoek de site van de fabrikant om te kijken of jouw versie van programma en macOS goed samen kunnen werken.
NB: er zijn programma's die erg gevoelig zijn voor macOS systeemupgrades of updates. Muzieksoftware bijvoorbeeld. Houd in zo'n geval de site van de fabrikant in de gaten wat betreft de juiste systeemeisen en dergelijke, teneinde een juiste werking te blijven garanderen.


De 'Andere Gebruiker' test

Je kunt testen of het probleem zich in binnen het algemene besturingssysteem macOS bevindt of slechts iets met jouw persoonlijke (programma-) instellingen te maken heeft. Log daarvoor in als een andere gebruiker.
Hoe je die aanmaakt, dat lees je in het extra hoofdstuk Gebruiker => Gebruikers.



Mijn Mac is traag
Dit kan verschillende oorzaken hebben. Eerst de meest simpele:
- Heb je ook teveel programma's open staan?
- Teveel vensters/tabs open in je browser?
- Honderden losse bestanden op je Bureaublad?
- Te weinig werkgeheugen (RAM) door te grote bestanden? Werken met bijvoorbeeld video of grote fotobestanden vereist veel RAM.
- Een trage (USB 1.0) of bijna kapotte externe harde schijf? Dit merk je dan vooral bij openen en bewaren van bestanden, wanneer de Finder deze schijf actief moet benaderen. Vaak hoor je 'm dan ook wakker worden (behalve SSD's, die ratelen niet meer).
- Spotlight is nog aan het indexeren? Dit is tijdelijk, de zoekfunctie op je Mac moet wel eerst even weten waar alles staat.
- Traag opstarten kan komen door veel 'Open na inloggen' programma's, of 'Open vensters opnieuw bij opnieuw inloggen' aangevinkt laten
- Draai je soms verouderde software, of software met een fout dat te veel RAM geheugen opslokt? Het laatste kun je zien in Hulpprogramma Activiteitenweergave.
- Externe schijf die niet goed met Sluimeren kan omgaan?
- Netwerkschijf (NAS) die moeilijk doet?
- Wanneer heb je eigenlijk voor het laatst geherstart?
- Harde schijf aan de volle kant? Minstens 5% vrij houden! Je werkgeheugen (RAM) maakt ook gebruik van een stukje HD. Dit heet 'Swappen'. Aangezien een HD langzamer is dan werkgeheugen kan je Mac slomer worden zodra er heel veel RAM gebruikt moet worden.
- SSD schijf aan de volle kant en niet origineel van Apple / zelf geplaatst? Je zult deze dan zelf moeten 'Trimmen'. Originele Apple schijven worden wel automatisch door macOS getrimd.
- Iets te enthousiast met opruimsoftware bezig geweest?
- Anti-virus software van bedenkelijke kwaliteit geïnstalleerd? Sommige anti-virus apps draaien constant op de achtergrond en checken alles wat er gebeurt. Dit kan je Mac flink vertragen.
- Per ongeluk malware geïnstalleerd? Draai regelmatig MalwareBytes om te checken of je niks hebt opgelopen.

Harde schijf te vol?
Een te volle harde schijf is een bekende vertragingsfactor, ook bij SSD schijven. Houd minstens 5% vrij, 10% bij oudere machines.

Swappen
MacOS maakt gebruik van de harde schijf als virtueel werkgeheugen (RAM). In dit geheugen (op de HD) bewaart het delen van het RAM als backup. Dit heet 'swappen'. Maar ook wanneeer er te weing RAM voorhanden is voor het werk wat je doet, wordt er tijdelijk data op de HD geparkeerd. Wat niet meer in het RAM past, wordt daar dan even gestald. Dit het kan je Mac vertragen, gezien een HD nog altijd langzamer is dan RAM.

Te weinig RAM?
Een gebrek aan werkgeheugen kan dus oorzaak zijn van een slome Mac, maar dat hangt van je Mac-gebruik af en ook: hoe recent je Mac is. Werken met HD video, 3D en zware Photoshop bestanden is al een indicatie dat je ruim in je RAM dient te zitten.

Virtueel Windows draaien vereist veel RAM
Gebruik je emulatieprogramma's* om Windows-software te draaien, let dan ook op of je niet tekort komt.
*Meer in hoofdstuk Switchen.

Bij RAM geldt: liever teveel dan te weinig, maar bijplaatsen kan altijd nog.

Hoeveel geheugen (RAM, harde schijf) heeft mijn Mac?
Onder het Appeltje vind je 'Over deze Mac', en daar staat wat je wilt weten:



Onder tabblad Opslag zie je hoe groot je harde schijf ('Macintosh HD')is ,hoe vol, en waarmee:



TIP
Inzicht in geheugengebruik
Om te zien wie wat doet op je Mac, heb je Hulpprogramma Activiteitenweergave. Het geeft je inzicht in hoeveel geheugen een programma op dat moment inneemt. Ook onzichtbare 'processen' worden getoond:



CPU: de centrale rekeneenheid (processor) van je Mac. Wie belast 'm het meest?
Geheugen:
welk programma gebruikt het meeste RAM?
Energie
: welk proces gebruikt veel stroom?
Schijf: vertelt je over hoe vol de harde schijf is en met wat
Netwerk: bekijkt je netwerkgebruik.

Al deze dingen zijn van invloed op de snelheid van je Mac.
Heb je een boosdoener die extreem veel gebruikt, gooi dan de voorkeuren van het programma weg (als eerder beschreven in dit hoofdstuk).
Helpt dat niet, herinstalleer of update het programma. Check de website van de fabrikant voor info. Is het programma compatibel met jouw (nieuwe)n MacOS?. Of is er een ander probleem aan de hand.


Mijn Mac blijft traag
Het installeren van een "schoon systeem", m.a.w. macOS opnieuw installeren, kan wonderen doen. Uitleg volgt.

WAARSCHUWING
Schoonmaakprogramma’s
: niet nodig
Pas op met programma’s die beweren je Mac schoon te maken! Je hebt geen Windows (meer)!
Ze kunnen meer problemen opleveren dan dat ze voorkomen. Voorbeelden van deze programma's zijn CleanMyMac en MacKeeper.

Waarom waarschuwt MacMiep hiervoor?

MacMiep waarschuwt omdat ze met enige regelmaat paniek-mailtjes ontvangt van Macgebruikers die deze programma's hebben geïnstalleerd en daarna ernstige problemen ondervinden.
Programma's die niet meer willen werken omdat ze bestanden missen, bewerkte iPhoto foto's die zijn verdwenen, het missen van buitenlandse talen en lettertypen of een systeem dat alleen nog maar in het Engels wil opstarten.
Daarnaast treft Miep op Mac-Fora regelmatig topics aan van mensen die deze apps hebben gebruikt en vervolgens met de gebakken peren zitten.

Waarom wordt soms het dan geadviseerd en krijg je zelfs korting?

Er zijn websites die (tegen betaling?) het gebruik van deze software aanraden. Het zou je Mac sneller maken door caches en logbestanden te verwijderen. Ook zou veel harde schijfruimte worden bespaard door het verwijderen van overbodige talen.

10 tot 20 GB harde schijf winst wordt genoemd.


Meer ruimte op mijn harde schijf
Tien tot twintig GigaByte zou in geval van een MacBook met een kleine SSD harde schijf nog iets op kunnen leveren, maar aangezien de meeste Macs HD's met minimaal een halve Terrabyte worden geleverd, is dat peanuts.

Stel jezelf dus de vraag:
Wil jij om 2% harde schijf winst het welzijn van je Mac in handen van zo'n programma leggen?


Dat niet eens aandacht besteedt aan fatsoenlijk Nederlands...


Zelfreinigende Mac
Daarbij: macOS is een UNIX systeem. Alle UNIX versies beschikken over zelfreinigend vermogen. Dit betekent dat cashes en logbestanden dagelijks, wekelijks of maandelijks onder handen worden genomen door zgn. cron-scripts.
Meer over de mythe van de "Dirty Mac" lees je hier: http://www.thesafemac.com/the-myth-of-the-dirty-mac/

Werkelijke reden waarom deze programma's er zijn
Volgens MacMiep zijn de makers van dit soort programma's in de Apple markt gedoken vanwege de vele switchers. Switchers zijn mensen die van Windows overstappen naar macOS. Deze mensen zijn meestal gewend om dergelijke programma's te gebruiken voor hun pc. En daar spelen de fabrikanten van de Mac-versies handig op in.

Hoe houd ik mijn Mac dan schoon?
Met een zacht, niet pluizend doekje. En de stofzuiger met haarborstel voor het toetsenbord.




SWITCH-TIP
Defragmenteren
Defragmenteren van een harde schijf is in principe niet nodig onder macOS, al is er software te krijgen die het doet. Op Mac-fora kunnen derhalve heftige discussies ontstaan over het al of niet gebruiken ervan. iDefrag is zo'n programma. Maccers die regelmatig met hele grote bestanden werken, met name video, zouden er wellicht van kunnen profiteren.

Belangrijk: Maak wel ALTIJD een recente backup VOORDAT je defragmenteert
(Time Machine).
Als tijdens het defragmenteren de stroom uitvalt kan je hele harde schijf in de soep lopen!


Kernel-panic: de vastloper
Wanneer macOS stevig de kluts kwijt is kun je een zwart vlak met teksten zien verschijnen. Dit is nou een ‘Kernel-panic’ en er zit helaas niets anders op dan het advies te volgen en de aan/uit knop 10 seconden ingedrukt te houden. Kernel-panics komen nog zelden voor. Probeer het eerst in softwarproblemen te zoeken, voordat je aan hardware begint.



Eeuwig draaiende strandbal / de Mac reageert nergens meer op
Check eerst even of de batterijen van je Muis of Toetsenbord misschien leeg zijn.
Geef je Mac wel een paar minuten om het probleem zelf op te lossen. Werkt niks meer, druk de aan/uit knop 10 seconden in en de mac zal uitgaan.

Safe Boot / veilig opstarten

Na zulke flinke crashes en ook na een stroomstoring, is het altijd verstandig een zogenaamde Safe Boot te doen, oftewel:

Veilig opstarten
: de eerste keus bij systeem-problemen. Start de Mac op met de Shift-toets ingedrukt. Automatisch inloggen wordt uitgeschakeld (wachtwoord!) en je ziet veilig opstarten staan in het inlogscherm. Deze zgn. safe boot dwingt het systeem tot het controleren van het bestandssysteem van je opstartschijf. Het opstarten duurt daarom langer dan normaal.



Herstart de machine nadien op de normale wijze!
Niet alles zal na een Safe Boot correct werken omdat macOS non-essentiële zaken als Wi-Fi uitsluit.



De Recovery partitie op de harde schijf (vanaf macOS 10.7 Lion)

Tijdens het installeren van MacOS wordt er een onzichtbare partitie op je harde schijf gecreëerd. Op deze partitie staan gegevens om macOS te kunnen testen, herstellen en herinstalleren. Dat laatste gaat via internet. Het installatieprogramma download alle systeembestanden en zet ze op je harde schijf, zodat je weer een vers nieuw MacOS op je Mac krijgt.

TIP
Een recovery USB stick maken

Apple heeft een klein programma geschreven om heel makkelijk zelf (gratis) een herstel USB stick te kunnen aanmaken.
Het programmaatje heet OS X Recovery Disk Assistant. Je hebt een USB stick nodig van minimaal 4 Gibabyte.
Het is uiteraard verstandig om dit te doen voordat er problemen ontstaan.




NB: Dit programma is geschikt voor Lion, Mountain Lion, Mavericks en Yosemite!


=>



Stop een USB stick van minimaal 1 GigaByte in je Mac.



Zonder wachtwoord ben je nergens...





WAARSCHUWING
Pas op met oudere systeemschijven!
Vanaf macOS 10.7 Lion maakt de Mac geen gebruik meer van systeemschijven (cd's of dvd's die je vroeger bij je Mac kreeg).
Voor mensen die van een oudere versie (lager dan 10.7 Lion) van macOS een cd of dvd hebben: gebruik deze NOOIT voor herstel van een nieuwer systeem! Ook niet in noodgevallen! Er is tussen de versies onderling nogal wat veranderd onder de motorkap en oudere Schijf-EHBO's kunnen onherstelbare schade toebrengen (en vice versa)!
NB: Wat je natuurlijk wel kunt doen, is ervan opstarten en daarmee je harde schijf te wissen. Vervolgens kun je dan een nieuw systeem installeren en daarna weer upgraden naar je huidige. Dit is een paardenmiddel dat even verderop wordt uitgelegd als TIP. Maar herstellen is uit den boze!


Opstarten van Recovery partitie

1. Herstart de Mac met Command-R ingedrukt. Dit betekent dat je van de verborgen Recovery partitie gaat opstarten. Als dit niet werkt:
2. Start de Mac op met de Alt-toets ingedrukt. Je krijgt nu een keuze van welke partitie of disk je wilt opstarten. Kies de partitie genaamd Recovery (of eventueel de eerder gemaakte USB recovery stick).



Na het opstarten van de recovery partitie (of stick) krijg je dit venster in beeld:



macOS-hulpprogramma’s

Na het opstarten van recovery partitie of stick kom je in macOS-hulpprogramma’s. Je hebt hier een aantal opties:

- Zet terug van Time Machine-reservekopie
- Installeer macOS opnieuw
- Zoek hulpinformatie online
- Schijfhulpprogramma



We beginnen met Schijfhulpprogramma
: Harde schijf testen
Een doorsnee (niet full-SSD) harde schijf is een mechanisch apparaat dat heel hard moet werken. Harde schijven kunnen fouten gaan vertonen. Om te kijken of dat het geval is, gebruik je ook Schijfhulpprogramma.
Dit programma controleert een aantal zaken:
1. het bestandssysteem op je HD.
2. de zgn. S.M.A.R.T.-status* van je HD. Dat vind je onderaan in het venster:



*Self-Monitoring Analysis and Reporting Technology. Veel harde schijven hebben een chip aan boord die de fysieke staat van de disk controleert. Dit vertelt je dus of de schijf al dan niet naar zijn Grootje is.

SMART status

Staat er onder in het venster Gecontroleerd, dan is er niks aan de hand.

Zie je dat de status About to fail is:
onmiddellijk backuppen en schijf vervangen!

NB: een alternatief hiervoor is het gratis programmaatje Smartreporter. Die geeft meer informatie dan Schijfhulpprogramma.


De harde schijf grondig testen
Belangrijk: om je gehele HD grondig te kunnen testen, zul je toch écht van recovery USB stick op moeten starten, en niet van recovery partitie. Die partitie staat immers ook op die schijf.



Een harde schijf testen met Schijfhulpprogramma.
Start op van Recovery d.m.v. Command-R.
Kies ‘Schijfhulpprogramma’.
Selecteer de probleemschijf en klik nu onder Schijf-EHBO op Controleer schijf en daarna Herstel schijf.



NB: Schijfhulpprogramma doet geen rare dingen met schijven. Als herstel niet lukt, zal het programma dat keurig aangeven en niets forceren.

TIP
Een wat uitgebreider programma om harde schijven te testen is DriveDX.



Herstellen helpt niet of wil niet

Indien Schijf-EHBO niet helpt of niet kan herstellen heb je echt een probleem.

Het is dan te hopen dat je een backup hebt!


Je kunt dan twee dingen doen:
1. proberen de schijf met andere software te herstellen (bijvoorbeeld met Disk Warrior).
2. de schijf volledig te wissen en vervolgens alles opnieuw te installeren => uitleg volgt bij TIP.
NB: Een externe harde schijf wissen kan trouwens altijd met Schijfhulpprogramma. Maar de schijf waar je systeem op staat, je opstartschijf, kan slechts gewist worden wanneer je Mac van Recovery is opgestart.


Mijn harde schijf is okay bevonden/hersteld, maar mijn systeem blijft instabiel/sloom

Wat je nu kunt doen, is een nieuw, vers besturingssysteem installeren.
Dit betekent, dat je een nieuw macOS systeem op de harde schijf zet. "Een schoon systeem installeren" wordt dit ook wel genoemd.
Je vervangt dus alleen je Systeem: macOS
.
De gebruikersmappen en je instellingen blijven staan.
Je persoonlijke data blijft dus
.
Toch is het wijs om voordien een back-up te maken (Time Machine)!

Her-installatie van macOS ZONDER verlies van data

Ten eerste moet je Mac opstarten van macOS recovery schijf. Herstart de machine met de Alt-toets ingedrukt. Kies Installeer macOS opnieuw.



Apple ID nodig om te downloaden

Tik vervolgens je Apple ID in. De machine zal MacOS gaan downloaden uit de App Store.

Ik gebruik Time Machine

Heb je dankzij Time Machine je volledige systeem en data gebackupt op een externe harde schijf? Keurig!
Is die backup van VOOR de problemen begonnen?
Dat is dan heel mooi, want nu kun je gewoon deze backup in zijn geheel terugzetten en dat scheelt je een hoop werk.

Zet terug van Time Machine-reservekopie...
Je hoeft nu geen totaal nieuw systeem te installeren, maar kopieert gewoon het oude terug.
Start op van Recovery en kies onder het menu Hulpprogramma’s de optie Zet terug van Time Machine-reservekopie...
Volg de aanwijzingen op het scherm en (heel belangrijk) kies de juiste terugzet-data qua datum en tijdstip!











NB: Het is afhankelijk van de snelheid van de verbinding met de externe harde schijf én de hoeveelheid data hoe snel je weer kunt werken.

TIP
Totale wis- en installatie: MET VERLIES VAN ALLE DATA

Dit is een paardenmiddel en zal bijna nooit nodig zijn, maar het is wel belangrijk dat je weet hoe het moet.
We gaan hierbij namelijk de gehele harde schijf wissen. Dit is alleen nodig wanneer met Schijfhulpprogramma of andere herstelprogramma's geen reparatie meer mogelijk is, of wanneer je je Mac gaat verkopen en belang hecht aan privacy.
Zie ook het hoofdstuk Veiligheid => Privacy

Totale wis- en installatie:
Start op van macOS Recovery met Command R ingedrukt wanneer je je Mac aanzet. (Alt-toets ingedrukt houden tijdens het opstarten en keuze maken mag ook).



Ga naar Schijfhulpprogramma en selecteer Wis onder het tabblad Wissen.
Kies APFS indien je een SSD of Fusion harde schijf bezit.



TIP
Partitioneren

Je kunt ook de schijf in partities verdelen als je dat prettig vindt. Dit vind je onder het tabblad Partitioneren.



TIP
GUID-indeling harde schijf

Mocht je ervoor kiezen je harde schijf in partities te verdelen, onthoudt dan dat macOS altijd een 'GUID-partitietabel' nodig heeft om van op te starten. Dit vind je bij Partitioneren onder Opties. De 'MBR' is voor Windows.



TIP
RAID
Uiteraard ondersteunt macOS ook 'RAID': een aantal harde schijven worden virtueel samengevoegd tot één grote harde schijf. Deze methode wordt veel in servers gebruikt en in NAS (netwerk schijven).



Wis-mogelijkheden

Dit wissen kun je op verschillende manieren doen:
APFS is Apple File System. Dit is zeer geschikt voor SSD (Solid State Drive) schijven en Fusion schijven (gemengd SSD en mechanisch). Heeft je Mac zo'n SSD of Fusion schijf, kies dan voor APFS.
Mac OS Uitgebreid is HSF+. Dit systeem bestaat sinds 1998 en is niet zo geschikt voor SSD en Fusion schijven.
MS-DOS (FAT) is het systeem van Windows. Bestanden mogen maximaal 4GigaByte groot zijn.
ExFAT is ook voor Windows.
Journaled betekent dat de schijf een logbestand bijhoudt waarop hij onthoudt wat er met de schijf gebeurt.
Gecodeerd betekent dat de harde schijf is beveiligd met een inlognaam en wachtwoord. Indien iemand de harde schijf uit de Mac haalt, kan die zonder dit niets lezen.

NTSF
Recente Windows systemen formatteren harde schijven in NTSF.
Schijfhulpprogramma kan daar niets mee. Mac OS kan zo'n schijf alleen lezen, niet beschrijven.
Wil je dat wel, (handig bij BootCamp) gebruik dan de software Microsoft NTSF for Mac van Paragon software.


Extra grondig je harde schijf wissen - als test of voor je privacy

Dit vind je onder Beveiligingsopties. Als je harde schijf problemen gaf, kies dan de Optie Alle gegevens overschrijven met nullen. Dit duurt lang, maar het is een goede test voor je HD.
Ook handig in geval van verkoop van je Mac. Dan ga je hoger inzetten en kies je voor de meest veilige optie.
Zie ook het hoofdstuk Veiligheid => Privacy



BELANGRIJK
Stoor de Mac niet tijdens het wissen en hang MacBooks altijd aan hun stroom adapter.




SSD schijven wissen
Let even op met een SSD schijf. Formatteer deze als APFS en niet in HSF+. Apple heeft haar Apple File System specifiek ontworpen voor SSD en Fusion harde schijiven. HSF+ stamt uit 1998 en toen waren er nog geen "Solid State Drives".




Help! Ik heb geen Recovery partitie
Macs kunnen ook zonder Recovery partitie of stick werken, mits er een goede breedband internetverbinding is. Sluit je Mac het beste bedraad aan op je modem/router! Wi-Fi mag, maar wel WPA2 beveiligd. Draadje trekken is stabieler en sneller.

MacOS Internet Recovery
Start op met Command-Alt-R en Internet Recovery verschijnt.
Je ziet een draaiende wereldbol op je scherm.



Je Mac belt nu naar huis om hulp

De Mac legt rechtstreeks contact met Apple servers om een recovery partitie te downloaden en op je harde schijf te plaatsen.
Daarna start ie op van die partitie en heb je de macOS hulpprogramma’s tot je beschikking. Je kunt vanuit daar macOS opnieuw installeren, maar ook een complete Time Machine backup terugplaatsen.





NB: wanneer je gebruik maakt van deze Internet Recovery optie, dan moet je draadloze netwerk met WPA2 beveiligd zijn (Apple verplicht dit). Anders is het beter even tijdelijk een kabel te gebruiken. Dat is sowieso stabieler.

'Hebt u al een Mac?’

Na de installatie van macOS krijg je automatisch deze vraag voorgeschoteld. Wanneer je als slimme Maccer een Time Machine backup hebt, kun je die gebruiken voor het terugzetten van je oude gegevens. Dit scheelt je ook een hoop werk. Het is niet moeilijk, er wordt precies uitgelegd wat je moet doen.





Aan jou de keuze welke gegevens je terug wilt laten zetten:



Tot slot: de Help-functie

macOS en de meeste programma’s hebben onder het menu Help genoeg te vertellen. Tik een zoekterm in en Help gaat voor je werken.



NB: Internetverbinding moet actief zijn!


Zoek hulp online

Nu nog geen oplossing voor je probleem gevonden? Bezoek Mac-fora! Wellicht is je probleem al bekend en is er een oplossing voor. Daarom is het slim om bij problemen eens op de diverse Mac-fora rond te snuffelen. Bijvoorbeeld op MacFreak.nl of OneMoreThing.nl. Je mede Macgebruikers zijn zeer behulpzaam!
Daar kun je eerst kijken of meer mensen het hebben en welke oplossing er is. Aangezien Safari ook werkt wanneer je vanaf Recovery bent opgestart, kun je ze ook dan bezoeken.
Gebruik dus eerst de zoekfunctie van het forum!

Gebruikersgroepen: Stichting Klokhuis

Je kunt je natuurlijk ook aansluiten bij een Apple-club. Bijvoorbeeld de Stichting Klokhuis, de grootste Apple Gebruikersgroep in Nederland.



Ze heeft een eigen telefonische helpdesk die wordt bemand door vrijwilligers en bestaan al 30 jaar: www.klokhuis.nl

Weet wat je eet!

Zodra je vragen gaat stellen op fora, of bellen met een helpdesk dien je wel te kunnen vertellen wat voor Mac je hebt en wat voor systeem daarop draait. Anders kunnen ze je niet goed helpen. En: wees daarnaast duidelijk in je probleemomschrijving. Geef feedback op de adviezen die je krijgt, werkt het of werkt het niet. Wat heb je zelf al geprobeerd, etcetera.

Wat voor Mac heb ik precies?

Ga onder het Applemenu naar Over deze Mac:



Onder Systeemoverzicht vind je vervolgens tot in detail wat in en aan je Mac hangt.



EtreCheck
Een handig programmaatje dat precies noteert wat je Mac draait is EtreCheck. Het maakt er een tekst bestandje van, dat je vervolgens kunt kopiëren naar het forum of de helpdesk. Op MacFreak.nl wordt er sowieso naar gevraagd.

Meer over hardwareproblemen: Hardware Problemen

Over het belangrijke backuppen: Backuppen met Time Machine


Disclaimer: MacMiep is onafhankelijk. Dit houdt in dat ze zich niet laat betalen voor positieve of negatieve verhalen op deze website. Ze schrijft wat ze zelf vindt, op basis van 25+ jaar Mac-ervaring.