Garageband

iMovie is bij versie 09 beland. Hieronder zie je wat o.a. mogelijk is. Deze man werkt met iLife 09 en gebruikt iMovie en Garageband: -

Hardware
Je kunt op verschillende manieren geluid opnemen met je Mac:
- via de interne microfoon (op Macs met ingebouwd beeldscherm als iMac en eMac)
- via een externe microfoon
- via een audio ingang 'line-in'
- via een USB apparaat
- via Midi => USB

De interne microfoon bevind zich bovenin het beeldscherm van je Mac, als een klein gaatje. Voor talenstudie of het geven van commando's aan de computer voldoet deze prima, maar is minder geschikt voor het opnemen van muziek en zang, aangezien het geruis van ventilator en harde schijfgeluiden mee opgenomen worden. Een externe microfoon, geplaatst op enige afstand van de Mac, zal dan betere resultaten geven.


De plug van een externe microfoon, de zgn. mini-jack.

Audio line-in
Echter, moderne Macs hebben geen aparte microfooningang, maar een 'audio line-in':



Op Audio line-in kun je niet zomaar een microfoon aansluiten, deze geeft te weinig signaal om voor de computer waarneembaar te zijn. Beter is het de microfoon voor te versterken via een aparte versterker, mengpaneel of te kiezen voor een USB (of FireWire) oplossing.
Er zijn USB microfoons en voorversterkers in de handel. Voor Macs zonder microfooningang (o.a. MacMini) is er echter ook de Griffin iMic USB op de markt. Dit apparaatje heeft naast een microfooningang ook een audio-uitgang. Je hoeft dit apparaatje alleen fysiek aan te sluiten; de Mac herkent 'm meteen.

Griffin iMic, oude versie.

Apparatuur aansluiten
Stel je hebt wat oude cassettebandjes of lp's die je op cd wilt zetten, wat heb je dan nodig?
- los cassettedeck
of:
- losse platenspeler èn versterker met phono-ingang
- verloopkabel stereo-tulp naar mini-jack

Een platenspeler levert te weinig signaal op om rechtstreeks aan je Mac te hangen, vandaar dat je de platenspeler eerst op een versterker moet aansluiten via de speciale 'phono' ingang. Die versterker sluit je vervolgens aan op je Mac.
Stereo's werken met zgn. tulp-stekkers. Je Mac heeft die niet, dus heb je dit verloopkabeltje nodig (te koop in iedere audio zaak):



Een cassettedeck heeft twee aansluitmogelijkheden: audio-in of 'rec' en audio-uit of 'play'. Sluit de tulpstekkers aan op het 'play' gedeelte. Rood op rood, wit op wit.



Gitaren
Om een gitaarversterker op je Mac aan te sluiten, gebruik je ook een verloopstekkertje:

Marshall Valvestate 80-80 gitaarversterker

Systeemsoftware
Zodra je de hardware hebt aangesloten, ga je naar Systeemvoorkeuren => Geluid om te testen of alles werkt. Kies de juiste geluidingang onder 'Invoer':



Maak geluid om de microfoon te testen of laat de cassette- of platenspeler spelen om te testen of je signaal binnenkrijgt. Ook het invoerniveau (versterking van het binnenkomende signaal) kun je hier bijstellen. Als opneem programma gebruiken we het bijgeleverde Garageband, maar er zijn diverse shareware alternatieven als SoundStudio, Amadeus, Audio Hijack e.d.

Garageband: de semi-professionele homestudio van Apple
GarageBand is een programma waarmee iedereen zonder al te veel voorkennis muziek kan maken en opnemen. Aan boord bevinden zich een semi-professionele opnamestudio en een uitgebreide instrumentenbibliotheek. De bediening is erg eenvoudig. Grote iconen, zachte kleuren. De mogelijkheden die je hebt met het programma zijn echter alles behalve simpel. GB werkt met Midi, sinds jaar en dag een standaard in de muziekbizz. Dit houd in dat er zich een database in bevindt van gedigitaliseerde instrumenten in het Midi-bestandsformaat. Om deze te bespelen heb je een audio keyboard nodig dat Midi ondersteunt via USB. Dit keyboard sluit je via de USB poort aan op je Mac. Heb je geen keyboard, dan kun je je enigszins behelpen met het screenkeyboard dat in GB aanwezig is. Het is aanslaggevoelig (hangt van de duur van je muisklik af) en beslaat maar liefst tien octaven. Nadeel is dat je maar 1 noot tegelijk kunt aanslaan.
Het bezit van een midi-instrument is dus handig, maar niet noodzakelijk. GB kan namelijk ook uitstekend overweg met analoge audio. Dit wil zeggen dat er diverse versterkers zijn ingebouwd voor onder andere zang, bas en gitaar. Een kwestie van een microfoon of elektrische gitaar in je Mac pluggen en spelen maar. Apple heeft een aantal voorinstellingen gemaakt en de kwaliteit hiervan is uitstekend. Elk van deze versterkers is aanpasbaar en je kunt deze instellingen bewaren onder een zelfgekozen naam. Galm, echo en distortion zijn maar een paar van de geluidseffecten die je kunt toepassen.
NB: Om gewoon simpel geluid op te nemen hebben we Basic tracks, zonder effecten.
Ben je niet zo muzikaal aangelegd: geen nood. Het programma is zo gemaakt dat alle samples meteen in het gekozen ritme en in de vooraf gekozen toonsoort vallen. Zo klinkt er zelden een valse noot. En houdt je zangtalent niet over, dan kun je nadien ook de zuiverheid nog aanpassen...
Alle instrumenten en samples zijn overigens rechtenvrij dus indien we een wereldhit scoren vangen we alle royalty's zelf.
;-)
NB: Oude Midi keyboards hebben geen USB. Er zijn hiervoor verloopkastjes in de handel (bijv. Midisport van Midiman)

Het meer sporen principe.
Voordat je met GB kunt werken zul je moeten weten wat het begrip 'sporen' of 'tracks' inhoudt. Met meerdere geluidssporen werken is een begrip in de studiowereld. Door verschillende instrumenten apart van elkaar op te nemen kun je ze los van elkaar aanpassen en bewerken. Zo kun je in je eentje als een hele band klinken, door alle instrumenten apart na elkaar op te nemen. Hierbij is het cruciaal dat je terwijl je een nieuwe partij inspeelt, naar een eerder ingespeelde partij kunt luisteren. Zo speel je met jezelf mee en krijg je de timing kloppend.
Meer sporen technologie bestaat al een tijdje. Om maar een voorbeeld te noemen: de Beatles hebben volop met meer sporen technologie geëxperimenteerd. In hun tijd werd er nog met acht sporen gewerkt, analoog. Analoog opnemen wil zeggen op magnetisch tape. Dit levert ruis op door het fysieke contact van band en magnetische koppen. Acht sporen lijkt weinig, maar door verschillende sporen weer te combineren tot één spoor konden ze vrij ingewikkelde opnamen maken. Het door GB geregistreerde geluid is al digitaal (midi), of wordt meteen gedigitaliseerd wanneer je een fysiek instrument aan je Mac koppelt.

Clipping
Er zijn een aantal dingen waar je op moet letten bij digitaal opnemen. Ten eerste mag het signaal niet te zwak zijn, en zeker niet te sterk. Wanneer het te hard binnenkomt zal de er 'clipping' ontstaan. Een afvlakking van de volumepiek in het geluid. Test dus altijd even de luidste passages e.d. uit voor je met opnemen begint in Systeemvoorkeuren => Geluid en in je opneemprogramma zelf.

GB in de praktijk
Allereerst wordt gevraagd welke toon-, maatsoort en tempo je creatie moet hebben:



In het venster dat opent bevindt zich bovenin het sporen gedeelte. Standaard staat er een 'Grand Piano' spoor klaar om bespeeld te worden:



Deze Yamaha concert vleugel t.w.v. zo'n $50.000 laat zich echter makkelijk omzetten naar een ander midi-instrument. Hiervoor dien je op het piano icoontje te dubbelklikken. Er verschijnt een venster met verschillende software (midi) instrumenten:



Wanneer je in het bezit bent van een Midi keyboard, kun je al deze instrumenten bespelen. Heb je niet zo'n ding, dan kun je je behelpen met het on-screen keyboard, wat maar liefst 10 oktaven beslaat:



Je kunt 'm bespelen met je muis, maar dat is erg onpraktisch. Apple heeft daarom de mogelijkheid gecreëerd je gewone toetsenbord als keyboard te gebruiken. Ga hiervoor naar het menu 'Venster' en 'Muzikaal typen' en er verschijnt een muzikale toetsenbord-indeling:



Het vergt enige oefening, maar het scheelt de aanschaf van een keyboard.

Muziek maken met GarageBand
Ik wil beginnen met een ritme. Als eerste stap kies dus ik een leuke drumsample. In het onderste venster kan ik op twee manieren door de sample database browsen door op het oogsymbool te klikken:



Door op de naam van de sample te klikken krijg ik meteen een voorbeeld te horen:



Desgewenst pas ik het tempo aan:



Ik sleep de drum van mijn keuze naar het sporen venster:



De Mac rekent even en voila: er is een spoor bijgekomen.
Ik heb tevens de mogelijkheid om de drumsample aan te passen aan mijn wensen. Ik kan de timing aanpassen, transponeren (toonsoort aanpassen) en zelfs de zuiverheid:



Je kunt dit ook in notenschrift laten zien:



Ben ik tevreden over het stukje, dan vermenigvuldig ik het door de muis aan de rechterkant te klikken tot er een cirkelvormig pijlsymbooltje verschijnt. Ik kan nu door naar rechts te trekken de drumtrack langer maken:



Eenzelfde procedure kan ik volgen met de rest van het aanwezige instrumentarium en binnen een paar minuten heb je een leuk klinkend muziek stukje in elkaar. Of je speelt zelf iets in. Dit kan zowel met een midi-keyboard als met fysieke instrumenten. Als je geen virtuoos bent, kun je uiteraard je opnames in meerdere 'takes' maken en ze aan elkaar smeden en fouten wegwerken. Dit geldt ook voor zuiverheid in toon en maat. Gewoon uitproberen!

Een fysiek instrument opnemen: gitaren.
Ik heb een verloopstekkertje gekocht van 1/4-inch phono (mono) naar 1/8-inch miniphono (stereo). Ik sluit hiermee mijn elektrische gitaar aan. Vervolgens ga ik naar 'Systeemvoorkeuren' => 'Geluid' en kies onder 'Invoer' de audio-ingang die ik wil gebruiken. Ook kan ik hier de luidheid van de versterking kiezen onder 'Invoerniveau'.

Ik ga terug naar GB en check onder het menu 'Garageband' => 'Voorkeuren' of de instellingen van mijn audio-invoer juist zijn:



Is dit het geval dan kies ik 'Nieuw Spoor' onder het menu 'Spoor' en klik er twee keer op. Automatisch verschijnt een venster waarin ik mijn instrument kan kiezen en een hele reeks versterkers. Dit keer kies ik voor 'Fysiek instrument' => 'Guitars' en zoek een gepaste versterker uit: Om mezelf terug te kunnen horen terwijl ik speel, klik ik 'Monitor Aan'. Wanneer ik op 'Details' klik, kan ik diverse effecten toepassen en bewaren:


NB: voor het opnemen van audio zonder effecten, kies 'Basic Track' en dan 'No Effects'.

Wel eerst even stemmen met het ingebouwde stemapparaatje (Regelaars => 'Toon Instrumentstemmer'):



Ik kan nu mezelf opnemen door op het 'Record' symbooltje te klikken:

Volume aanpassen
Is de partij eenmaal opgenomen, dan kan ik het volume van de opname regelen met 'Spoorvolume' door op het uitklapdriehoekje te klikken en de kwaliteit door op het schaartje te klikken. Het volume van de opname wordt weergegeven als een rechte lijn. Door op de lijn te klikken, krijg ik punten die ik omhoog (luider) en omlaag (zachter) kan slepen. Zo kan ik bijvoorbeeld een 'fade-in' of 'fade-out' (aanzwellend of wegstervend geluid) maken:



'Verbeter stemmen' is handig wanneer mijn gitaar ontstemd blijkt te zijn of mijn zangkwaliteiten abominabel (vals dus). Een beetje correctie kan, meer laat de boel blikkerig klinken.
Ben ik tevreden over mijn ingespeelde partij, dan kan ik verder gaan met andere partijen. Heb ik alles naar wens ingespeeld, dan kan ik met de mix beginnen. Bijvoorbeeld het stereo-beeld, maar ik kan sporen ook kopiëren en zo het geluid voller laten klinken door de kopie een fraktie van een seconde te verschuiven bijvoorbeeld. Goed mixen is best lastig, voordat je klinkt als ABBA ben je heel wat geregel verder!
Ben ik klaar, dan kan ik het nummer naar iTunes exporteren en desgewenst op cd branden.

Meer informatie over audio en audioprogramma's op de Mac vind je op: www.osxaudio.com
Wat mensen zoal uithalen met GB kun je beluisteren op www.icompositions.com MacMiep staat er ook op, met de "Melissa-Jam" (met de buurman op solo-gitaar).