Standaard komt de Mac met een heleboel leuks, maar je wilt natuurlijk ook je eigen stuff erbij.
Er is genoeg te krijgen; kijk maar eens op sites als: apple.com/downloads/macosx/ , macupdate.com of versiontracker.com.
Heel veel van deze software is zelfs gratis (zgn. Freeware) of goedkoop (zgn. Shareware).
Installeren of kopiëren
Programma's kun je meestal gewoon naar je harde schijf kopiëren. Dit doe je door het betreffende bestand te slepen en op de map los te laten waar je 'm in kwijt wilt, het zogenaamde "sleur ende pleur".
Soms moet je een programma echter installeren. Dit betekent dat het programma op meerdere plekken dingen aan je Mac moet toevoegen.
Er staat dan 'Installer' of '.pkg' achter de naam. Je start een installer zoals je ieder programma start: door op het icoontje te dubbelklikken. Volg vervolgens de aanwijzingen op je scherm en houd je beheerderwachtwoord bij de hand!
Hier twee filmpjes van de verschillende mogelijkheden:
Verpakken, uitpakken en inpakken
Sommige programma's zijn speciaal verpakt (.dmg) en worden na uitpakken (gaat automatisch na dubbelklikken) een zgn. 'Disk Image' (Schijfkopie). Dit is een virtuele schijf op je Bureaublad waar het programma of haar installer op staat:
Deze virtuele schijf werkt net als een echte. Na gebruik gooi je 'm gewoon in de Prullenmand (wel eerst eraf halen wat je nodig hebt natuurlijk...).
Een voorbeeld van software downloaden en kopiëren: MSN Messenger
Stel, je wilt MSN'en op je Mac. Standaard levert Apple het programma 'iChat' mee, maar die werkt niet met MSN (met AOL Messenger). Zodoende zul je MSN voor de Mac moeten downloaden. Dit gaat als volgt:
1. Download het programma van de Microsoft Mac-site. Het komt als .dmg op je bureaublad terecht:
2. Dubbelklik op de .dmg om deze te openen. Er verschijnt een virtuele schijf.:
3. Op deze schijf staat het programma. Sleep het naar de map Programma's. Je ziet aan het 
teken dat er wat gekopieerd gaat worden:
4. Het programma staat nu in je map Programma's:
Klaar! Dubbelklik op het programma om het te starten. De virtuele schijf heb je nu niet meer nodig en kan in de Prullenmand gemieterd worden:
NB: Microsoft Messenger voor de Mac heeft minder toeters en bellen dan zijn Windows-broertje. Zo is er (nog) geen webcam functionaliteit. Dit is jammer, aangezien alle nieuwe Macs standaard met een iSight webcam zijn uitgerust.
Niet getreurd; er zijn - betere - alternatieven, waaronder Mercury Messenger (met webcam support), aMSN, Adium en Fire. Zoek maar eens op 'msn' op Versiontracker.com en kijk welk programma je het beste bevalt.
Anders verpakken dan .dmg
Niet alles wat je downloadt komt als een .dmg binnen. Er zijn diverse methoden voor het inpakken van bestanden:
NB: een Torrent bestand is niet zo zeer een ingepakt bestand, maar een verwijzing naar een bestand.
TIP
Zelf bestanden inpakken (comprimeren)
Natuurlijk kun je ook zelf bestanden kleiner maken. Bijvoorbeeld om ze te mailen.
Je kunt een bestand heel makkelijk inpakken als Zip. Houdt de Ctrl-toets ingedrukt ( of rechts-klik), klik op het bestand en kies "Maak archief aan van 'naam-bestand':
Zippen is het meest gebruikte compressieformaat, dus daarmee zit je altijd goed.
Software downloaden
Zie je leuke software, let erop dat deze geschikt is voor Mac OS X. Let hierbij ook even op de minimale systeemversie (vanaf 10.1, 10.2, enz.).
Software gekocht? Het is altijd goed na aanschaf en installatie de site van de fabrikant te bezoeken voor de laatste updates. Veel fabrikanten laten hun software automatisch naar nieuwere versies zoeken. Toch is het verstandig om ook zelf de laatste ontwikkelingen in de gaten te houden.
Software up-to-date houden
Fabrikanten proberen voortdurend hun produkten te verbeteren.
Apple's eigen software wordt door middel van Systeemvoorkeuren => Software-update
aan de laatste stand der techniek aangepast:
Widgets
Widgets zijn kleine programmaatjes die op zeer snelle wijze te raadplegen zijn en hun werk op de achtergrond doen. Deze programmaatjes bevinden zich in het zgn. 'Dashboard'. Wanneer je Dashboard oproept verdonkert je beeldscherm en krijg je ze in beeld:
Dashboard oproepen kan met een toets op het toetsenbord, F12, een ingestelde muisklik, een schermhoek ingesteld in Exposé en via het Dock.
Apple levert standaard een kalender, calculator, klok en weermonitor. Er zijn echter honderden Widgets te krijgen. Je downloadt ze, start ze (dubbelklikken) en ze staan meteen in je Dashboard. Wil je wat veranderen, klik dan op het plussymbool in de linker onderhoek van je scherm. Zo kun je je Widgets verwijderen.Klik op 'Beheer Widgets' en in het midden van je scherm verschijnt het Dashboard-aanpas-venster:
Leuke Widgets (o.a. VanDale, Teletekst, NS Reisplanner, ANWB file info, Radio stations, Google, Wikipedia, Nu.nl) kun je vinden op: http://www.apple.com/nl/downloads/dashboard/
Het downloaden is simpel, nadien dubbelklikken op het bestandje en de Widget installeert zich vanzelf (na toestemming). Sleep daarna de nieuwe Widget op z'n plek in het Dashboard.
BACKUP-TIP
Waar staan jouw Widgets op de harde schijf:
TIPS
Snel switchen tussen programma's
Appeltje* + Tab-toets:
*Command
De nieuwe iMac en de Appeltjes-toets
Het ultra platte toetsenbord van de nieuwe glimmende Alu-look iMac heeft geen Apple-logo meer op de Apple-toets, alleen nog deze rare kriebel:
In deze cursus noemen we - voorlopig nog - deze Command-toets "Appeltje-toets".
Programma's automatisch laten opstarten
Als je wilt dat na het inloggen meteen je favoriete programma's al draaien, kun je dat in Systeemvoorkeuren => Accounts aangeven:
NB: je kunt ook klikken op het Dock-icoontje en "open na inloggen" kiezen
Hulpprogramma's
Hier vind je een korte beschrijving van alle Hulpprogramma's. De map Hulpprogramma's bevindt zich in de map Programma's:
Activiteitenweergave: laat zien hoe druk je processor en harde schijf het hebben en waarmee
Adreslijsttoegang: serverinformatie
Airport-configuratie-assistent: helpt je een draadloos netwerk (Wifi) basisstation te configureren
Airport-hulpprogramma: hiermee kun je kiezen welk draadloos (Wifi) netwerkstation je wilt gebruiken
Audio-MIDI-configuratie: instellingen en drivers voor audio en midi-apparaten
Bluetooth-bestandsuitwisseling: regelt draadloze communicatie met daarvoor geschikte apparatuur zoals telefoons
Colorsync-hulpprogramma: kleurbeheer en kalibratie, interessant voor grafici
Console: bekijk alle systeem- en programmalogs
Digitale kleurenmeter: meet de RGB waarden van een willekeurig punt op je scherm
Grapher: laat wiskundige grafieken zien
Installatieprogramma: wordt gebruikt bij het installeren van nieuwe software
Java: Open Source programmeertaal, Mac OS X ondersteunt uiteraard Java
Migratie-assistent: helpt data van je oude Mac over te zetten naar de nieuwe
NetInfo-beheer: geeft een overzicht van alle processen en gebruikers
Netwerkhulpprogramma: wil je een server of modem pingen*, poortscannen e.d. doe het hier (*kijken of ie online is)
ODBC-beheer: OpenDataBaseConjectivity : databasebenadering vanuit programma's
Printerconfiguratie: stel hier je printer(s) in
Schermafbeelding: maak een foto van je scherm met of zonder timer
Sleutelhangertoegang: bewaart al je wachtwoorden voor sites, email e.d. op een veilige wijze, en controleert veiligheidscertificaten van websites
Systeemprofiel: vertelt alles over je Mac qua hard- en software. Systeemprofiel is ook te benaderen via het Appeltje => "over deze Mac".
Terminal: bestuur je Mac met tekst-commando's in UNIX-taal: voor de liefhebber / gevorderde gebruiker
VoiceOver Utility: bestuur de Mac met gesproken woord en laat de Mac tot je spreken
Een printer installeren
Mac OS X komt standaard met een flinke portie printer-drivers (besturingsprogramma's). Zorg echter dat je zeker weet dat je aangeschafte printer voor Mac OS X geschikt is (hoort op de doos te staan).
Wanneer je de ingebouwde drivers wilt gebruiken ga je naar Systeemvoorkeuren en kiest Afdrukken en Faxen:
Filmpje: 
Klik op het + symbooltje om je printer toe te voegen.
Staat je printer er niet tussen, zul je de meegeleverde (of gedownloade) software moeten installeren. Installeren is niet moeilijk, meestal gaat alles vanzelf. Je hebt wel een beheerderwachtwoord nodig voor installatie. Als het installeerprogramma netjes is geschreven, gaat alles bijna vanzelf en kom je automatisch in 'Printerconfiguratie' terecht om de nieuwe printer te activeren, anders volg je de weg via Systeemvoorkeuren.
TIP
Alternatieve drivers voor je printer
Het open source (gratis) programma Guten-print (voorheen Gimp-print) bevat honderden printerdrivers. Heeft jouw printerfabrikant geen driver gemaakt voor Mac OS X? Meestal krijg je 'm met Guten-print wel aan de praat! Ook netwerkprinten wordt door Guten-print ondersteund.
Ook kun je CUPS gebruiken, de "Common Unix Printer Service", dat ingebouwd zit in Mac OS X. Hoe dit werkt staat uitgelegd in het hoofdstuk 'Unix'.
Meerdere bestanden tegelijk printen
Wanneer je print, verschijnt in het Dock een icoontje van je printer. Klik erop en kies "Permanent in Dock".
Nu kun je vanuit de Finder een reeks documenten naar dat icoontje slepen om ze allen te printen.
Faxen
Uiteraard kun je ook faxen met je Mac (mits deze over een analoog modem beschikt) en deze automatisch laten afdrukken:
TIP
Een printopdracht gebruiken om universele PDF-bestanden te maken
Soms heb je iets gemaakt in een programma dat iemand anders niet heeft en je wilt het bestand toch uitwisselen. Geen probleem voor de Mac. Wat je dan kun doen is door middel van een printopdracht de Mac een pdf-bestand te laten maken. PDF, (Portable Document File) is zo ingeburgerd op iedere computer dat het overal ter wereld te lezen is. Wat moet je doen:
Open je document en kies Afdrukken. Selecteer echter 'Bewaar als PDF' in plaats van 'Druk af'. Deze pdf kun je vervolgens versturen om te worden geopend op iedere computer met Adobe Acrobat Reader aan boord
-
NB: voor de dtp'ers onder ons: een op deze wijze gegenereerde PDF voldoet niet aan de eisen van professioneel drukwerk.
CD's branden
Cd's branden is geïntegreerd in Mac OS X, er is geen apart programma voor.
Zodra je een lege cd in de speler stopt, reageert de Finder met het volgende:
Als je 'Open Finder' kiest, komt er een cd-icoontje op je Bureaublad / Navigatiekolom te staan, waarop je je data gewoon met de muis kunt laten vallen:
(uiteraard kun je de brandmap openklikken en je bestanden in het open Venster gooien)
Wanneer je daarop de cd weer verwijdert, zal de Finder vragen of je de cd wilt branden:
Simpel.
Je kunt ook vanuit diverse al aanwezige programma's kiezen je werk op cd te branden (bijv. iPhoto voor foto's, iTunes voor muziek, iMovie/IDvd voor films). Wanneer je dan 'brand cd' kiest, zal de Mac automatisch zijn cd-lade openen en vragen om het plaatsen van een lege cd of dvd.
NB: Goede zgn. 'third party' software om cd's te branden is bijvoorbeeld Toast Titanium (werkt er gewoon naast). Daarnaast zijn er free- en shareware brandprogrammaatjes te krijgen.
Spotlight
"Zoekt en Gij zult vinden." is in Mac OS X zeer zeker het geval. De zoekmachine heet Spotlight en vindt in real-time (terwijl je tikt) bestanden op naam en inhoud. Dit werkt razendsnel!
Spotlight is direkt te benaderen via het icoontje in de rechterbovenhoek van je scherm:
=> 
Ook in ieder Finder-venster kun je zoeken:
TIPS
Voorkeuren van Spotlight
In Systeemvoorkeuren vind je de instellingen voor Spotlight:
Automator
Automator is een robot die opdrachten uitvoert. Deze opdrachten geeft de gebruiker aan het programma door middel van eenvoudige commando's. Automator wordt geleverd met een complete bibliotheek met honderden opdrachten. Elke opdracht is gemaakt voor het uitvoeren van 1 handeling zoals de naam van een groep bestanden wijzigen, email ophalen en meteen printen. Je hoeft hiervoor geen code in te tikken; het werkt volgens het 'sleur ende pleur' principe. Een voorbeeld van een Automator script: het wijzigen van bestandsnamen in de Finder:
Ik zit met het volgende probleem: Ik heb de namen van de hoofdstukken van deze cursus veranderd. Echter: alle plaatjes hebben het hoofdstuknummer ook in hun naam. Hier klopt nu niks meer van. Ik zou met de hand alle namen kunnen veranderen. Dat kost echter heel veel tijd. Ik ga dit dus doen met Automator:
Ik selecteer in de Finder de bestanden die ik van naam wil veranderen en 'sleur ende pleur' ze in het Automator venster:
Automator weet nu met welke bestanden hij iets moet gaan doen. Wat, dat gaan we 'm nu vertellen:
Automator weet nu dat hij namen van Finder-onderdelen moet wijzigen. We moeten 'm nog wel even vertellen wat en hoe:
Klaar!
Speciale tekens gebruiken:
alt + e = accent aigu
alt + ` = accent grave
alt + u = trema
alt + i  = accent circonflexe
Waar kan ik dit vinden?
In Systeemvoorkeuren/Landinstellingen/Invoermenu kan je Toetsenbordweergave instellen.
In de menubalk komt dan een landenvlaggetje te staan. Als je hier op klikt wordt het toetsenbord weergegeven. Er verschijnt een zwevend palet van je toetsenbord:
=> 
Afhankelijk van het gekozen lettertype kan je met Shift, Ctrl, Appeltje of combinaties hiervan zien welke toetsen welke lettertekens geven. Heel handig als je even de combinatie niet meer weet. Ook kun je bij 'Toon lettertekenpalet' diverse andere tekens kiezen:
Bewaren: hoe en wat.
Wanneer je wat gemaakt hebt in een programma wil je dat meestal graag bewaren. Het Bewaar ('Save') commando vind je onder het Archief ('File') menu.
We bewaren hier een tekstbestand, gemaakt in 'TekstEditor'
Klap het menu 'Bewaar als' open met het blauwe vierkantje. Zo kom je in eenzelfde structuur terecht als de Finder-vensters hebben, inclusief de Navigatiekolom. Je kunt hierbij ook kiezen uit Lijst- of Kolommenweergave:
Het verschil tussen Bewaar als en Bewaar
"Bewaar als" betekent dat je het document een totaal nieuwe naam geeft. "Bewaar" betekent dat je het bestaande document opnieuw bewaart onder dezelfde naam. De vorige bewaarde versie wordt hiermee overschreven! Let hier op.
Je kunt trouwens aan een document zien of het al bewaard is ja of nee:
Is het nog niet bewaard (in de huidige versie), dan staat er een zwarte stip in het rode stoplicht.
Lettertypen (Fonts) gebruiken in Mac OS X
Het gebruik van Lettertypen in Mac OS X is een makkie; deze soorten Fonts werken allemaal:
Mac PostScript1 - hoge kwaliteit grafisch font, bestaat uit 2 bestanden: een printerfont en een schermfont,
MacTruetype - printerfont en schermfont in 1 bestand, minder geliefd bij grafici
OpenType - .otf gebaseerd op UniCode, 65.000 tekens per font in plaats van de traditionele 256,
WindowsTruetype - .ttf
Multiple Master - luxe PostScript font
System (dfonts) - speciale hoge kwaliteit TrueType fonts, nieuw in Mac OS X
Lettertypen toevoegen
Ga hiervoor naar Programma's => Lettertypecatalogus.
Start het programma op en je krijgt het volgende Venster:
Hierin kun je alle lettertypen die actief zijn (= gebruiksklaar) bekijken. Om een lettertype toe te voegen, hoef je alleen maar op de + knop te klikken. Ook kun je sets aanmaken. Dit is vooral handig voor de grafici onder ons; zo kun je voor ieder projekt een aparte font-map aanmaken:
BACKUP-TIP
Waar bevinden zich de lettertypen?
Gebruikers van MacOS 10.2 of eerder hebben niet de beschikking over het programma Lettertypecatalogus. Zij zullen Fonts moeten toevoegen door ze in een Fonts-map te gooien. Het is zowieso wel handig om te weten waar ze staan:
Font te gebruiken voor jou alleen:
Ga naar de Thuismap. Open de map Bibliotheek. Hierin staat de map 'Fonts'.
Font voor alle gebruikers van de Mac:
Ga naar Computer/HD. Open de map Bibliotheek. Hierin staat de map 'Fonts'.
Backup-tips:
Naast de gewone mappen in je Thuismap zijn er specifieke plekjes voor de gegevens van:
Mail: in de map Bibliotheek in je Thuismap vind je de map 'Mail' en 'Mail-downloads'. Backup beide. Je kunt dan de oude mail importeren. Wil je alles backuppen, dus ook je accountgegevens, neem dan in de map Bibliotheek/Preferences de voorkeuren van Mail mee: "com.apple.mail.plist". Gooi deze voorkeuren terug op dezelfde plek.
Safari-bookmarks: Bibliotheek/Safari. Backup de map Safari
Widgets: Bibliotheek/Widgets. Backup de map Widgets.
Vergeet niet je gedownloade software te backuppen!
Software verwijderen? "Sleur ende Pleur"
Ben je een programma zat? Pak het op en gooi het in de Prullenmand.
Echter, er kunnen meer bestanden op je harde schijf staan dan het programma alleen. Nette programmeurs schrijven de-installers. Is er geen aanwezig? Tik de naam van het programma in in Spotlight en gooi weg wat de naam van het programma bevat. Klaar. Twijfel je of je iets weg moet gooien? Laat het dan staan.
Wil je helemaal niks zelf doen, dan kun je programmaatjes als AppZapper, AppTrap of CleanApp gebruiken.
Must-have software tips van Macmiep:
VLC (Video Lan Client) - video afspeel programma, speelt zowat alles
Flip4Mac - plug-in voor QuickTime om Windows Media af te kunnen spelen
RealPlayer - player voor het RealVideo en RealAudio
Firefox - uitstekende web-browser
Stuffit - uitpakprogramma
Tomato Torrent - simpel Bittorrent programma
LimeWire - p2p programma (bestanden uitwisselen)
OnyX (of Yasu, Macaroni, Cocktail) - systeemherstelprogramma
NeoOffice - OpenOffice, gratis versie van MS Office
Skype - klets gratis of voor een gering bedrag met iedereen overal ter wereld
Leuke Widgets:
ScenarioPoker
Teletext
ANWB file-info
NS reisplanner
Dikke Van Dale
NL Radio Widget
Weeronline
Nu.nl
Bezoek sites als www.versiontracker.com, www.macupdate.com, www.tucows.com, http://www.apple.com/downloads/macosx/ en http://www.apple.com/downloads/dashboard/ om bovenstaande software te downloaden.