UNIX, de basis van Mac OS X, is een besturingssysteem waaronder grote bedrijfs- en universiteitscomputers, (mainframes, enterprise systemen) draaien.
Het eerste UNIX werd in 1969 ontwikkeld door Bell Laboratories. In die dagen was geheugen verschrikkelijk duur en computers nog zo groot als de gemiddelde woonkamer. Programma's moesten daarom vooral weinig geheugen in beslag nemen. UNIX bestaat zodoende uit allemaal kleine programmaatjes. Kenmerk van kleine programma's is dat er minder fouten in staan dan in grote en - heel belangrijk - : wanneer er eentje crasht, de rest niet of nauwelijks wordt geïnfecteerd.
Daarnaast werd UNIX een krachtig besturingssysteem dat multitasking (meerdere opdrachten tegelijk) en multi-user (meerdere gebruikers) mogelijk maakte. Een strikte scheiding tussen verschillende gebruikers en hun privileges maakte Unix naast een krachtig ook bovenal een veilig systeem.
Inmiddels is na al die jaren van verbeteringen en aanpassingen het systeem het betrouwbaarste dat bestaat.
Varianten van UNIX
UNIX kent inmiddels meerdere varianten als HP-UX, SGI, Sun Solaris, IRIX en de aan de universiteit van Berkeley ontwikkelde versie Free BSD. Op deze laatste is Mac OS X gebaseerd. Ook het populaire Linux is een UNIX-variant.
UNIX wordt bestuurd met tekstcommando's en/of door een GUI, een Graphical User Interface (grafische gebruikers interface). Die van Apple heet 'Aqua'. Door zo'n grafisch besturingssysteem heb je niks nodig met het onthouden van commando's en heeft UNIX de gebruiksvriendelijkheid van de Apple Macintosh gekregen.
Waarom UNIX?
De reden is simpel: slecht geschreven software dat crasht, neemt bijna nooit het hele systeem mee. Het oude MacOS - pré 2001, en nu "Classic" genoemd - was veel gevoeliger, 1x in de week een crash - bijna altijd door Microsoft software (!) - was daar normaal. Zonder MS Software veel en veel minder crashes. Het MacOS met de grafische user interface stamt uit 1984. Het ontketende een ware revolutie. In een tijd waarin computers alleen met tekst-commando's werden aangestuurd, kwam er ineens een bakje dat met een muis werkte, kon praten en plaatjes kon laten zien. In de loop der jaren kwamen er steeds meer mogelijkheden bij. Het MacOS, dat veel verbeteringen kende in de loop der jaren, groeide uit zijn jasje. Apple besloot dat het nodig was voor een nieuw systeem. Niet vanaf de grond af opgebouwd, maar gebaseerd op het aloude, maar rotsvaste UNIX.
Nog een UNIX-voordeel: systeembeheer door het Systeem zelf
Wanneer de Mac 7 x 24h aan staat kan het Systeem zelf onderhoud plegen. In Mac OS X bevinden zich een groot aantal voor de gebruiker onzichtbare bestanden, die veel ruimte op de harde schijf kunnen innemen. Deze files worden door de zgn. Cron-scripts van je hd verwijderd. Dit gebeurt midden in de nacht. Er zijn scripts voor dagelijks, wekelijks en maandelijks onderhoud. Je mac je Mac dus rustig des nachts aan laten staan.
Gevorderden kunnen het uiteraard ook handmatig doen vanuit de terminal.
Tiepen in plaats van muizen
Voor wie dat wil: de Mac kan ook worden bestuurd met commando's tikken in het hulpprogramma 'Terminal':
TIP UNIX-commando's: een bloemlezing
Een eenvoudig commando is ' ls '. Het laat de inhoud van je Thuismap zien:
- Bestandssysteem herstellen:
Start eerst op in single user mode, dat wil zeggen met Appeltje - S ingedrukt.
(in plaats van het gewoonlijke blauwe opstartschermpje wordt het scherm zwart en komen de opstartprocessen in UNIX-taal voorbij:
NB: "Copyright: "The Regents of the University of Berkeley, California" toont aan dat we hier echt met BSD-UNIX te maken hebben :-)
Om het bestandssysteem te herstellen tikken we het commando:
/sbin/fsck -fy
daarna tik je 1x op de enter-toets.
NB: het '-fy' commando is alleen noodzakelijk bij systemen die gejournaled zijn (Mac OS 10.3 en hoger)
Wanneer er iets gerepareerd is, krijg je dit te lezen:
"***** FILE SYSTEM WAS MODIFIED *****"
Herhaal dan het fsck commando tot je volume OK is bevonden:
localhost / # /sbin/fsck -fy
** /dev/rdisk0s3
** Root file system
** Checking HFS Plus Volume.
** Checking Extents Overflow file.
** Checking Catalog file.
** Checking multi-linked files.
** Checking Catalog hierarchy.
** Checking volume bitmap.
** Checking volume information.
** The volume MacintoshHD appears to be OK.
Tik daarna het commando 'reboot' in. De Mac zal nu normaal herstarten.
- Alles ineens stoppen (zonder bewaren!) en Mac uitzetten:
sudo halt
hit 'enter' en klaar. De Mac zal nu uitgaan zonder vragen te stellen.
- Een bestand weggooien (dat moeilijk doet en niet weg wil bijvoorbeeld):
Tik dit commando in de Terminal:
sudo rm
Of in een geval van een map:
sudo rmdir
Sleep vervolgens het bestand naar de terminal.
Je krijgt nu achter sudo rm de het bestand in de volledige pad-naam.
Dit scheelt intikken en zo maak je geen fouten, want het 'sudo' commando is NIET TE HERSTELLEN.
Hit vervolgens 'enter' en tik eventueel je beheerderswachtwoord in en klaar.
WAARSCHUWING
Wat er onder het 'sudo' commando eigenlijk gebeurt is dat je tijdelijk even 'root' bent. Verkeerd gebruik van het 'sudo' commando kan dus gevaarlijk zijn! Terminal zal je daarom de eerste keer waarschuwen eerst na te denken voor je tikt en de privacy van anderen te respecteren:
- De cd-lade openen:
drutil tray open
UNIX commando's werken MET spaties!
- Test je netwerk: pingen
Stel je wilt inloggen op een gedraad of draadloos netwerk. Je probeert via een router, modem of server op het netwerk te komen en dat lukt je niet. Wanneer je het IP adres van de router / modem / server weet, kun je altijd testen of deze 'wakker' is en je 'm kunt bereiken. Je kunt ernaar 'pingen'.
Pingen is niet meer als een klein datapakketje versturen en kijken of het terugkomt. Als roepen in een echo-put.
Je tikt ' ping xxx.xxx.xxx.xxx ' in.
Krijg je de mededeling 'packet loss' dan is er iets mis met je verbinding. Krijg je allerlei tijdsaanduidingen, dan is er wel verbinding. Dan weet je dat het in de netwerk- of firewall-instellingen van Mac of modem zit.
Voorbeeld: hier ping ik succesvol naar mijn Zyxel adsl modem:
NB: Pingen kan ook in Netwerkhulpprogramma.
Logbestanden
UNIX houdt de gebeurtenissen binnen het systeem keurig in de gaten. Je kunt deze 'logbestanden' bekijken in het hulpprogramma Console:
CUPS: Common Unix Printer Service
In Mac OS X kun je op eenvoudige wijze printers beheren en installeren. Onder de motorkap draait echter CUPS, de Common Unix Printer Service. Deze is benaderbaar vanuit je browser, onder webadres http://localhost:631/ . Hier vind je een pagina waarin je je printers kunt beheren.
Dit kan handig zijn in geval van printers waar je op de eenvoudige manier niet bij kunt. Bijvoorbeeld met een printer op de Experiabox van KPN:
Zorg eerst dat je GutenPrint (voorheen GimpPrint) hebt geïnstalleerd. NB: In Leopard zit dit standaard.
Ga nu in je browser naar: http://localhost:631/
Klik op Add Printer (log in met een beheerders-wachtwoord)
Geef een naam e.d. en klik volgende
Als device kies je nu "LPD/LPR Host or Printer". Je hebt hier veer meer keuzes:
Dan geef als device URI: "lpd://192.168.2.1/LPT1" (het IP nummer is hier van de Experiabox)
Nu is het zaak om de juiste printerdriver te kiezen. Kies eerst het merk van de printer:
En de soort printer:
NB: staat je printer er niet tussen, probeer dan diverse mogelijkheden uit.
De printer staat nu toegevoegd, ook in Printerconfiguratie:
NB: de ExperiaBox ondersteunt niet alle printers!